Sąsiad widzi czarny dym nad twoim kominem i od razu dzwoni do straży miejskiej? Sam kolor dymu jeszcze niczego nie przesądza. Strażnicy mogą wejść na posesję między 6:00 a 22:00, zajrzeć do paleniska i pobrać popiół do badania. Dopiero to, co znajdą, decyduje o mandacie do 500 zł.
Od czego zależy kolor dymu z komina?
Wygląd spalin zależy od tego, jak pracuje urządzenie grzewcze, a nie tylko od tego, co do niego wrzucono. Liczy się kilka czynników naraz.
- Rodzaj i wilgotność paliwa. Wilgotne polana palą się gorzej niż suche i potrafią mocno zadymić.
- Ilość powietrza. Przyduszony kocioł spala paliwo niecałkowicie.
- Temperatura spalania. W zimnej komorze dym bywa gęstszy.
- Faza pracy. Rozpalanie kotła albo kominka to moment, w którym komin wygląda najgorzej.
Dlatego prosta reguła „czarny dym oznacza palony plastik” nie działa. Gęsty, drażniący dym jest dobrym powodem do zgłoszenia i kontroli, ale nie jest dowodem.
Kto może wejść na twoją posesję
Podstawą kontroli jest art. 379 Prawa ochrony środowiska. Za kontrole u osób fizycznych odpowiada wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W praktyce przychodzą upoważnieni przez nich pracownicy urzędu albo strażnicy gminni lub miejscy.
Do rozpoczęcia kontroli interwencyjnej wystarczy informacja o możliwym naruszeniu przepisów, czyli zwykle zgłoszenie od sąsiada. Kontrolujący mogą wejść na teren prywatnej nieruchomości od 6:00 do 22:00. Mają też prawo żądać informacji i dokumentów związanych z kontrolą oraz przeprowadzać badania.
Co kontrolujący sprawdzają w palenisku i popiele?
- Paliwo. Najpierw oglądają, czym faktycznie ogrzewasz dom i co leży przy kotle.
- Sposób użytkowania urządzenia. Liczy się to, jak kocioł jest obsługiwany na co dzień.
- Pozostałości. Zaglądają do paleniska i do popiołu, bo tam zostają ślady tego, co się spaliło.
- Próbka do laboratorium. Gdy sprawa budzi wątpliwości, popiół lub materiał z paleniska trafia do analizy. Wynik staje się dowodem w dalszym postępowaniu.
W niektórych miejscach używa się urządzeń pomiarowych montowanych na dronach. Pomagają wytypować kominy do kontroli, ale o ukaraniu i tak decyduje ocena całego zebranego materiału, a nie sam odczyt z powietrza.
Jak zgłosić podejrzany dym, żeby zgłoszenie miało sens
Jeśli w gminie działa straż miejska lub gminna, dzwonisz właśnie tam. Gdy jej nie ma, zgłoszenie kierujesz do urzędu miasta albo gminy.
Podaj dokładny adres, datę i godzinę obserwacji. Napisz, czy sytuacja się powtarza, i rzeczowo opisz dym oraz zapach. Na tym twoja rola się kończy. Sprawdzanie, co ląduje w cudzym kotle, należy do uprawnionych kontrolujących.
Ile można zapłacić za spalanie śmieci
Stare meble, opony, plastik czy tekstylia nie powinny trafiać do pieca. Wiele z nich przyjmuje Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych, a od 1 stycznia 2025 roku gminy muszą zapewnić możliwość oddawania tekstyliów co najmniej przez PSZOK. Zakres przyjmowanych odpadów i limity ustala każda gmina.
Za spalanie odpadów poza spalarnią lub współspalarnią art. 191 ustawy o odpadach przewiduje areszt albo grzywnę. Mandat na miejscu wynosi co do zasady maksymalnie 500 zł. Jeśli sprawa trafi do sądu, na przykład po odmowie przyjęcia mandatu albo przy poważniejszym naruszeniu, grzywna może sięgnąć 5000 zł, czyli dziesięć razy więcej.
Nie każda kontrola kończy się karą finansową. W odpowiednich okolicznościach strażnik może poprzestać na pouczeniu. Znaczenie mają skala wykroczenia, wcześniejsze podobne przypadki i to, jak zachowuje się osoba, która paliła odpady.