Jeśli na weekend zapowiadają mróz i pierwszy śnieg, zajrzyj najpierw do kosza dachowego, czyli wklęsłego załamania między dwiema połaciami. Leżące tam liście robią tamę. Topniejący śnieg spiętrza się na nich, a woda podcieka pod dachówki, prosto na membranę i wełnę mineralną. Wygarnij je, póki dach jest suchy.
Gdzie jest kosz i dlaczego to on przecieka pierwszy?
Kosz dachowy, nazywany też zlewowym, powstaje tam, gdzie dwie płaszczyzny dachu schodzą się do środka i tworzą coś w rodzaju szerokiej rynienki. Na zdjęciu niżej widać, jak taki kosz wygląda z bliska, kiedy zalegają w nim jesienne liście. Najczęściej znajdziesz go przy lukarnach i w miejscach, gdzie dach skręca pod kątem.

Do kosza spływa woda z dwóch połaci naraz, więc płynie tam jej najwięcej. Zimą właśnie tam zbierają się też największe zaspy. Mokry śnieg potrafi ważyć kilkaset kilogramów na metr sześcienny, a w koszu leży go najgrubiej.
Jak kilka garści liści zalewa poddasze
Liście, igliwie i drobne gałązki wpadają do kosza przez całą jesień i układają się w zbity wał. Dopóki pada deszcz, woda jakoś ten wał omija. Kłopot zaczyna się, gdy na dachu leży śnieg. Od spodu topnieje, a woda spływa w dół blachy koszowej i trafia na tamę.
Nie mając dokąd odpłynąć, spiętrza się i szuka najkrótszej drogi. Zwykle jest nią szczelina pod dachówkami albo blachą przy krawędzi kosza. Stamtąd dostaje się na membranę dachową i do wełny mineralnej. Kolejne cykle zamarzania i odmarzania rozpychają każdą szczelinę, więc drobna nieszczelność szybko robi się poważnym przeciekiem.
Czyszczenie blachy koszowej krok po kroku
- Wybierz suchy, bezwietrzny dzień. Na dach wilgotny, pokryty szronem albo w wietrzną pogodę nie wchodzisz wcale. Po pierwszym śniegu będzie za późno, bo pod białą warstwą niczego już nie zobaczysz.
- Zabezpiecz się. Potrzebujesz stabilnej, atestowanej drabiny i uprzęży dekarskiej z liną zaczepioną w pewnym punkcie.
- Wygarnij liście ręką w rękawicy. Idź od góry kosza w dół i zbieraj zbity materiał do worka. Sam nie zrzucam liści w dół kosza, bo lądują w rynnie i problem przenosi się piętro niżej.
- Przepłucz blachę wężem ogrodowym. Woda zabierze muł i resztki mchu. Obserwuj, czy spływa równo do rynny i czy nigdzie nie stoi.
- Zajrzyj do rynny pod koszem. Jeśli coś się do niej zsunęło, wyjmij to, bo zator w rynnie zamarznie przy pierwszym przymrozku.
Czy krawędzie blachy dobrze przylegają?
Czysty kosz to dopiero połowa roboty. Druga połowa to krawędzie, czyli miejsca, w których blacha koszowa styka się z dachówką albo blachodachówką. Mają leżeć stabilnie i równo przy pokryciu. Jeśli blacha odstaje, faluje albo daje się podważyć palcem, spiętrzona woda wejdzie właśnie tamtędy, nawet bez liści.
Przy okazji obejrzyj dachówki tuż przy koszu. Pękniętą albo przesuniętą po jesiennej wichurze trzeba wymienić, bo woda zamarzająca w pęknięciu rozłupie ją na pół. Na blachodachówce sprawdź wkręty farmerskie. Stwardniała, krusząca się guma EPDM pod łebkiem otwiera wodzie drogę do drewnianej łaty.
Sprawdzenie od strony strychu
Przegląd kończę na poddaszu, w dzień i przy zgaszonym świetle. Prześwit w okolicy kosza oznacza brakujący element pokrycia albo dziurę w membranie. Potem dotykam krokwi pod koszem. Ciemne plamy, pleśń, chłód i wilgoć pod palcami znaczą, że woda wchodzi tam już od dłuższego czasu.
Zamoknięta wełna mineralna przestaje izolować. Ciepło z domu ucieka w dach, śnieg topnieje od spodu i tworzą się nawisy lodowe, które jeszcze mocniej blokują odpływ z kosza. Przy dachu stromszym niż 30 stopni albo z wieloma lukarnami nie wchodziłbym na połać sam, tylko wezwał dekarza. Taka przedzimowa inspekcja kosztuje ułamek ratunkowej naprawy w środku mrozów.